Nee, bij volle maan slaap je waarschijnlijk niet slechter. Een analyse van de slaapgegevens van 1.265 mensen door vond geen verband tussen volle maan en een slechtere nacht. Een groot veldonderzoek uit 2021, vond wel iets: in de 3 tot 5 dagen vóór volle maan slapen mensen later in en korter.
De maan doet er ongeveer 29,5 dagen over om van volle maan via nieuwe maan weer terug te keren. In de natuur zijn allerlei processen aan die maancyclus gekoppeld, van de voortplanting van zeedieren tot subtiele veranderingen in plantengroei. Het idee dat ook onze slaap of ons gedrag met de maan meebeweegt, is dan ook oud én verleidelijk.
Slaap je slechter bij volle maan? Wat de eerste studies vonden
In 2013 publiceerden Cajochen en collega's een studie die de kranten haalde. In hun slaaplaboratorium deden proefpersonen er rond volle maan 5 minuten langer over om in te slapen, sliepen ze 20 minuten korter, hadden ze 30 procent minder diepe slaap en voelden ze zich ook slechter uitgerust. Een jaar later vonden Smith en collega's dat mensen rond volle maan objectief 25 minuten minder sliepen en tussendoor vaker wakker werden.
Dat klinkt overtuigend, tot je naar de opzet kijkt. De data van Cajochen kwamen uit een onderzoek dat oorspronkelijk voor iets heel anders was opgezet; de maanstand werd er achteraf bij gezocht. Daar zit het probleem.
Waarom die vondsten waarschijnlijk toeval waren
Cordi en collega's analyseerden in 2014 slaapgegevens van in totaal 1.265 mensen en vonden geen verband tussen de maanfase en de slaap. Ze konden daarmee een eerdere studie, waarin rond volle maan slechter werd geslapen, niet repliceren.
Daarbij wezen ze op het zogeheten file drawer-probleem. Onderzoekers hadden vaker bestaande slaapdatasets achteraf naast de stand van de maan gelegd. De analyses waarin niets werd gevonden, waren meestal niet gepubliceerd. Een opvallende positieve uitkomst haalt nu eenmaal makkelijker een tijdschrift dan: we vonden niets.
Daardoor kan een vertekend beeld ontstaan. Als vooral positieve resultaten zichtbaar worden en analyses met gebrek aan een gevonden verband in de la verdwijnen, lijkt het bewijs voor een effect sterker dan het werkelijk is.
De les reikt verder dan de maan. Een enkele spectaculaire studie is nog geen feit, zeker niet als de gegevens niet voor die vraag verzameld zijn. Dit speelt ook bij de informatie over gezondheid en slaap die ons soms bereikt via de media. Hoe je de krantenkoppen over dit onderwerp leest, schrijf ik ook in is slecht slapen ongezond.
Wat er wél gebeurt: de dagen vóór volle maan
Casiraghi en collega's pakten het in 2021 anders aan. Zij volgden 98 Toba/Qom in Argentinië en analyseerden daarnaast slaapgegevens van 464 studenten in Seattle, gemeten met bewegingssensoren om de pols. Het opvallendste patroon werd niet gevonden op de nacht van volle maan zelf. Ongeveer drie tot vijf dagen ervoor gingen mensen gemiddeld later slapen en sliepen ze korter. Dat patroon zagen de onderzoekers zowel in gemeenschappen zonder elektriciteit als bij mensen met volop kunstlicht.
De mogelijke verklaring van de onderzoekers is interessant. In de dagen vóór volle maan is er relatief veel maanlicht in de eerste uren van de avond. Voor mensen zonder kunstlicht kan zo'n lichte avond extra tijd hebben geboden om actief te blijven, bijvoorbeeld om te jagen, vissen of samen te zijn.
Maar daar ontstaat meteen een raadsel. Hetzelfde patroon werd ook gevonden bij studenten in Seattle, waar de hoeveelheid kunstlicht en lichtvervuiling veel groter is dan het licht van de maan. Zou een ritme dan toch ingebouwd zijn? Hun studie laat een verband met de maancyclus zien, maar bewijst niet dat maanlicht zelf de oorzaak is.
Het licht van de maan is te zwak
En dat is logischer dan je misschien denkt. Volgens de review van Walbeek en collega's is het lichtniveau van de volle maan 0,1 tot 0,25 lux, bij een supermaan maximaal 0,32 lux. De expertaanbeveling van Brown en collega's stelt dat het licht 's avonds hooguit 10 lux mag zijn en 's nachts hooguit 1 lux. De maan blijft daar ruim onder. En maanlicht verklaart al helemaal niet waarom mensen in kamers zonder ramen rond volle maan anders zouden slapen. Hoeveel licht je slaap wél beïnvloedt, lees je in hoeveel licht heb je nodig om goed te slapen.
De Hadza slapen bij maanlicht juist langer
Meer maanlicht, langer slapen
Bij de Hadza, jager-verzamelaars in Tanzania, vonden onderzoekers óók een verband tussen de maanstand en slaap, maar opvallend genoeg in de andere richting. Naarmate er meer maanlicht beschikbaar was, waren de Hadza 's nachts minder actief en sliepen ze langer.
Cultuur als mogelijke verklaring
De onderzoekers opperen dat cultuur daarbij een rol kan spelen. Bij de Hadza vinden bepaalde sociale en rituele activiteiten juist plaats op donkere nachten. Een bekend voorbeeld is de epeme-dans. Zulke nachtelijke activiteiten zouden kunnen verklaren waarom er rond donkere maanfasen minder wordt geslapen en tijdens lichtere nachten juist meer.
Die verklaring maakt deze studie interessant: een verband dat op het eerste gezicht biologisch lijkt, kan ook ontstaan doordat mensen hun gedrag afstemmen op hun omgeving en cultuur. Precies daarom vermoed ik dat ook bij ons gedrag en verwachtingen minstens zo belangrijk kunnen zijn als de maan zelf.
Wat je hieraan hebt
Er lijkt een verband te bestaan tussen de maanstand en onze slaap, zwak en vooral in de dagen vóór volle maan, en niemand weet precies waarom. Belangrijker is dat je je er niet druk om maakt. De gedachte dat je bij volle maan niet goed zult slapen, heeft waarschijnlijk meer invloed op je nacht dan de maan zelf. Wie een slechte nacht aan de maan toeschrijft, mist bovendien vaak de echte oorzaken, en die zet ik op een rij in waarom slaap ik slecht. Meer mythes en feiten vind je in de hub mythe of feit.
Slaap je maandenlang slecht, met of zonder volle maan, en beïnvloedt dat je dagelijks functioneren? Bespreek het met je huisarts. Dit artikel geeft algemene informatie en leefstijladviezen en vervangt geen medisch advies.
Probeer het zelf
- In een paar minuten een beeld van je slaappatroon en een eerste stap.Doe de slaaptest
Veelgestelde vragen
Verstoort de volle maan je nacht?
Nee, op de nacht van de volle maan zelf waarschijnlijk niet. Grote datasets vinden geen verband tussen volle maan en slechter slapen. Wel vond een groot onderzoek uit 2021 dat mensen in de drie tot vijf dagen vóór volle maan later inslapen en korter slapen. Het maanlicht zelf is te zwak om dat te verklaren, en de verwachting dat je slecht zult slapen heeft waarschijnlijk meer invloed dan de maanstand.
Kan maanlicht je wakker houden?
Nauwelijks. Het licht van de volle maan is 0,1 tot 0,25 lux, bij een supermaan hooguit 0,32 lux. Deskundigen adviseren 's nachts maximaal 1 lux en 's avonds hooguit 10 lux, dus de maan blijft daar ruim onder. Bovendien slapen mensen in kamers zonder ramen rond volle maan niet anders, wat tegen een lichteffect pleit.
Bronnen
- Cajochen C, Altanay-Ekici S, Münch M, Frey S, Knoblauch V, Wirz-Justice A. Evidence that the lunar cycle influences human sleep. Curr Biol. 2013;23(15):1485-1488. doi 10.1016/j.cub.2013.06.029.
- Smith M, Croy I, Persson Waye K. Human sleep and cortical reactivity are influenced by lunar phase. Curr Biol. 2014;24(12):R551-R552. doi 10.1016/j.cub.2014.05.018.
- Cordi M, Ackermann S, Bes FW, et al. Lunar cycle effects on sleep and the file drawer problem. Curr Biol. 2014;24(12):R549-R550. doi 10.1016/j.cub.2014.05.017.
- Casiraghi L, Spiousas I, Dunster GP, et al. Moonstruck sleep: synchronization of human sleep with the moon cycle under field conditions. Sci Adv. 2021;7(5):eabe0465. doi 10.1126/sciadv.abe0465.
- Walbeek TJ, Harrison EM, Gorman MR, Glickman GL. Naturalistic intensities of light at night: a review of the potent effects of very dim light on circadian responses and considerations for translational research. Front Neurol. 2021;12:625334. doi 10.3389/fneur.2021.625334.
- Brown TM, Brainard GC, Cajochen C, et al. Recommendations for daytime, evening, and nighttime indoor light exposure to best support physiology, sleep, and wakefulness in healthy adults. PLoS Biol. 2022;20(3):e3001571. doi 10.1371/journal.pbio.3001571.
- Marlowe F. The Hadza: Hunter-Gatherers of Tanzania. Berkeley: University of California Press; 2010.
- Van de Laar M. Slapen als een oermens. Spectrum; 2025. Hoofdstuk 5: Maanslaap.
Gecontroleerd door Merijn op 26 september 2026. Hoe artikelen tot stand komen en worden gecontroleerd staat in het redactiestatuut. Dit artikel geeft algemene informatie en leefstijladviezen en vervangt geen medisch advies. Heb je langere tijd last van slecht slapen of vermoed je een slaapstoornis? Bespreek het met je huisarts.
Lees ook
- Slaapritme en biologieHet is vier uur en je ligt nog wakker: heeft slapen nu nog zin? Ja. Twee of drie uur slaap is beter dan geen slaap. Ik leg uit wat het onderzoek naar korte nachten laat zien en waarom er geen juiste bedtijd per leeftijd bestaat: die reken je uit vanuit je opstaantijd en je eigen slaapbehoefte.
- Slaapritme en biologieWakker worden tussen 3 en 5 uur hoort meestal bij normale slaap: in de tweede helft van de nacht heb je relatief minder diepe slaap, is je slaapdruk lager en beweegt je ritme richting wakker zijn. Voor de Chinese orgaanklok ontbreekt het wetenschappelijk bewijs. Wie online zoekt naar "wakker worden rond 3 of 4 uur 's nachts", komt toch al snel bij die orgaanklok terecht. Tussen 1 en 3 uur zou je lever aan de beurt zijn, tussen 3 en 5 uur je longen, en wakker worden rond 4 uur zou zelfs wijzen op verdriet dat zich in je longen heeft vastgezet. Ik leg uit wat de orgaanklok zegt en wat de slaapwetenschap zegt.
- Slaapritme en biologieWie ADHD heeft en slecht slaapt, krijgt vaak hetzelfde advies: ontspanningsoefeningen tegen dat drukke hoofd. In de praktijk zag ik iets anders. Bij een deel van de mensen met ADHD en hardnekkige inslaapproblemen speelt een vertraagde biologische klok een belangrijke rol: de aanmaak van melatonine komt later op gang, waardoor je laat in slaap valt en laat wakker wordt. Dan los je het probleem niet op door alleen te ontspannen. Wat wel kan helpen, is invloed uitoefenen op een laat afgestelde biologische klok door middel van licht, timing, en soms melatonine, maar dat laatste altijd in overleg met een arts of apotheker.
Weet je niet welke vraag de jouwe is? Begin bij de slaaphulp
