Module 1 van 3, opleiding Science Of Sleep

Skill Of Sleep

De basis voor werken met slaap en de gedragsmatige behandeling van slapeloosheid volgens de SOS-methode

Zet me op de wachtlijst Bekijk de hele opleiding

Skill Of Sleep is de eerste module van de opleiding Science Of Sleep: één dag waarin je de noodzakelijke slaapbasis koppelt aan de gedragsmatige behandeling van slapeloosheid. Je leert niet alleen welke interventies werken, maar vooral hoe je bepaalt wat bij deze persoon werkelijk behandeling vraagt. Een combinatie van de laatste inzichten op het gebied van slaapwetenschap in een evolutionair kader en rekening houdend met de sociale, maatschappelijke en culturele context.

Je begint daarom bij het slaapsysteem zelf: slaapdruk, ritme, normale variatie en het slaapdagboek. Van daaruit leer je onderscheid maken tussen slaap die anders verloopt dan iemand verwacht en een slaapprobleem dat daadwerkelijk in stand wordt gehouden. Pas daarna ga je behandelen, met onder meer slaaprestrictie en -compressie en stimuluscontrole.

De SOS-bril loopt daar steeds doorheen: minder sturen op perfecte of ononderbroken slaap, meer aandacht voor wat wakker liggen onrustig maakt, en interventies inzetten op basis van klinisch redeneren in plaats van als vast stappenplan.

Het programma

Zo ziet de dag eruit

Skill Of Sleep vormt de gedragsmatige basis van Science Of Sleep. Je leert de kern van slaapfysiologie en CGT-I, maar niet als los protocol. De centrale vraag is steeds: wat houdt het probleem bij deze persoon in stand, wat vraagt behandeling en wat hoeft niet langer als afwijking of mislukking te worden gezien?

Aan bod komen slaapfysiologie, slaapdruk en biologisch ritme, het slaapdagboek, normale variatie, rode vlaggen en verwijzen, en de gedragsmatige behandeling van slapeloosheid met slaaprestrictie of -compressie, stimuluscontrole, cognitieve interventies en casuïstiek. Dit allemaal volgens de SOS-methode.

Eerst begrijpen wat je behandelt

Voor je gedrag verandert, moet je begrijpen wat het slaapsysteem doet en vooral ook wat normale menselijke slaap is.

Je begint daarom bij de fysiologie, maar SOS plaatst die meteen in een breder kader. Menselijke slaap is flexibel, verschilt sterk tussen personen en hoeft niet acht uur lang, ononderbroken en iedere nacht hetzelfde te verlopen.

Aan bod komen:

Slaapfysiologie: slaapdruk, biologische klok, de opbouw van de nacht en waarom slapen en wakker zijn elkaar voortdurend afwisselen.
Het evolutionaire perspectief: waarom nachtelijke waak niet automatisch betekent dat het slaapsysteem defect is en hoe moderne omstandigheden kunnen botsen met een systeem dat gevoelig is voor waakzaamheid.
Het slaapdagboek: slaapduur, tijd in bed en slaapefficiëntie leren lezen en berekenen, met 80 procent als klinische richtwaarde en niet als doel op zichzelf.
Normale variatie: waarom acht uur geen universele norm is, waarom slaap van nacht tot nacht varieert en waarom wakker worden onderdeel kan zijn van normale slaap.
Wakker liggen versus onrustig wakker liggen: niet alleen vragen hoeveel iemand wakker is, maar ook wat er tijdens dat wakker zijn gebeurt.
Rode vlaggen en differentiaaldiagnostiek: onder meer slaapapneu, rusteloze benen, narcolepsie, circadiane problematiek en slapeloosheid bij psychiatrische comorbiditeit.
Wanneer eerst verder uitvragen: voordat je slapeloosheid behandelt, moet duidelijk zijn welk probleem je eigenlijk voor je hebt.

Dan de gedragsmatige behandeling

In de middag vertaal je dat klinisch redeneren naar interventies.

CGT-I vormt daarbij de wetenschappelijke basis. Je leert de belangrijkste gedragsmatige technieken niet alleen uitvoeren, maar ook begrijpen waarom ze werken, wanneer ze passen en wanneer je ze moet aanpassen.

Aan bod komen:

Slaaprestrictie en slaapcompressie: de tijd in bed afstemmen op de werkelijke slaapduur en vervolgens stapsgewijs uitbreiden wanneer de slaap consolideert.
De eerste weken: wat vermoeidheid en slaperigheid tijdens de behandeling kunnen betekenen en hoe je iemand veilig en realistisch begeleidt.
Stimuluscontrole: voorkomen dat wakker liggen in bed verandert in actief proberen te slapen, piekeren of frustratie, door het bed te verlaten wanneer het wakker liggen onrustig wordt.
Sleep effort: herkennen wanneer het actief proberen te slapen zelf onderdeel van het probleem is.
Cognitieve interventies: slaapgerelateerde zorgen, catastroferen, klokkijken en rigide overtuigingen onderzoeken zonder een nieuwe strijd met gedachten te creëren.
Rustig leren wakker zijn: niet ieder wakker moment hoeft onmiddellijk opgelost te worden; soms ligt de winst juist in minder alarm, controle en inspanning.
Contra-indicaties en voorzichtigheid: herkennen bij wie slaaprestrictie niet zonder meer geschikt is en hoe je behandeling doseert of aanpast.
Afbouwen en terugvalpreventie: voorkomen dat de interventie zelf een nieuwe verzameling vaste slaapregels wordt.
Weten wanneer je verwijst: behandelen binnen de eigen deskundigheid en grenzen herkennen wanneer andere diagnostiek of specialistische zorg nodig is.

De SOS-bril loopt door de hele dag

Skill Of Sleep leert dezelfde krachtige gedragstechnieken die ook binnen CGT-I centraal staan. Het onderscheid zit vooral in hoe je naar het slaapprobleem kijkt en hoe je die technieken inzet.

Door de hele dag heen lopen daarom een aantal uitgangspunten van Science Of Sleep.

Geen perfecte slaap als behandeldoel: het doel is niet dat iemand acht uur lang onafgebroken slaapt of iedere nacht dezelfde score haalt. Het doel is voldoende nachtrust en functioneren, met minder beperkingen door slaap.
Wakker zijn is niet automatisch het probleem: SOS maakt expliciet onderscheid tussen wakker liggen en onrustig wakker liggen. Een deel van de behandeling kan daarom gericht zijn op minder strijd met waak in plaats van op het volledig elimineren ervan.
Eerst normaliseren, dan behandelen: voor je probeert slaap te veranderen, onderzoek je of wat iemand ervaart werkelijk afwijkend is of binnen normale menselijke variatie valt.
Geen standaardprotocol zonder klinisch redeneren: twee mensen met dezelfde score op een insomnievragenlijst kunnen een ander probleem hebben. Slaapdruk, ritme, gedrag, arousal, overtuigingen, comorbiditeit en context bepalen samen waar je begint.
Het individu staat niet los van zijn omgeving: partner, gezin, werk en dagstructuur kunnen slaap ondersteunen of juist steeds belangrijker maken. Ook dat neem je mee in de analyse.
Maatschappelijke slaapnormen doen ertoe: de overtuiging dat acht uur verplicht is, wakker worden ongezond is of iedere slechte nacht schade veroorzaakt, kan zelf onderdeel van de slaapzorg worden. Daarom begint een gesprek binnen SOS ook met de vraag: wat weet je eigenlijk over slaap, en waar heb je dat geleerd?
Een evolutionair perspectief helpt relativeren: menselijke slaap is ontstaan in een andere omgeving dan die van de wekker, de smartwatch en de vroege werkdag. Dat perspectief is geen verklaring voor iedere klacht, maar helpt onderscheid maken tussen biologische variatie en werkelijke pathologie.

Ook los, in een versie voor jouw beroepsgroep

Skill Of Sleep is als losse module te volgen door verschillende beroepsgroepen, maar niet als één generieke slaaptraining.

De volledige opleiding Science Of Sleep is bedoeld voor psychologen, psychotherapeuten, klinisch psychologen, psychiaters, verpleegkundig specialisten ggz en POH-GGZ, die slaapklachten ook klinisch moeten kunnen beoordelen en behandelen. Skill Of Sleep geeft daarvoor de eerste laag: begrijpen wat normale slaap is, herkennen wat het probleem werkelijk in stand houdt en alleen veranderen wat ook echt veranderd hoeft te worden.

De wetenschappelijke basis blijft hetzelfde; de toepassing en de grenzen verschillen.

Voor POH-GGZ en huisartsen ligt de nadruk op snel herkennen, uitleg geven, eerste interventies binnen het consult en weten wanneer verdere diagnostiek of verwijzing nodig is.
Voor psychologen en psychotherapeuten ligt de nadruk op indicatiestelling, gedragsmatige behandeling, sleep effort, cognitieve processen en het aanpassen van interventies aan de individuele casus.
Voor fysiotherapeuten ligt de nadruk op slaap bij pijn, herstel en beweging, eerste gedragsmatige stappen en duidelijke grenzen naar complexere slapeloosheid en comorbiditeit.

Na afloop

Wat je na afloop kunt

Na afloop kun je slaapklachten systematisch beoordelen vanuit slaapfysiologie, normale variatie, gedrag en context. Je kunt uitleggen hoe slaapdruk en biologisch ritme werken, een slaapdagboek interpreteren en herkennen wanneer wakker liggen vooral een probleem wordt door onrust, controle en inspanning.

Je kunt bepalen wanneer gedragsmatige behandeling van slapeloosheid passend is, slaaprestrictie of slaapcompressie opzetten en begeleiden en stimuluscontrole en cognitieve interventies gericht inzetten. Daarbij gebruik je slaapefficiëntie als klinische informatie, niet als doel op zichzelf.

Je leert dus niet alleen wat je kunt doen, maar vooral waarom, wanneer en bij wie. Je kunt onderscheid maken tussen normale slaapvariatie en klachten die behandeling vragen, interventies aanpassen aan de individuele casus en herkennen wanneer verdere diagnostiek of verwijzing naar huisarts, ggz of slaapcentrum nodig is.

Het doel: niet iedere slechte nacht proberen op te lossen, maar behandelen wat het slaapprobleem daadwerkelijk in stand houdt, en loslaten wat geen probleem hoeft te zijn.

De docent

Wie de module geeft

Dr. Merijn van de Laar

Slaapwetenschapper en psycholoog

Promoveerde op individuele verschillen bij slapeloosheid; ontwikkelde Science Of Sleep en doceert de slaapbasis en de gedragsmatige behandeling.

Meer over Dr. Merijn van de Laar

Drie dagen, één opleiding

Waar Skill Of Sleep in de opleiding staat

Dag 1

Skill Of Sleep

Deze module

Dag 2

Sense Of Sleep

Circadiane problematiek, nachtmerries, parasomnieën, psychiatrische comorbiditeit en slaap rond de menopauze, met complexe casuïstiek.

Meer over Sense Of Sleep

Dag 3

Stages Of Sleep

Slaap bij kinderen en adolescenten, ontwikkelingsproblematiek, diagnostiek en behandeling bij jeugd en integratie van complexe casuïstiek over de levensfasen heen volgens de SOS-methode.

Meer over Stages Of Sleep

Bekijk de hele opleiding

Voor wie

Voor wie deze module is

Skill Of Sleep is de instap van de opleiding Science Of Sleep. De volledige opleiding is voor psychologen, psychotherapeuten, klinisch psychologen, psychiaters, verpleegkundig specialisten ggz en POH-GGZ. De module is daarnaast los te volgen, ook voor huisartsen en fysiotherapeuten, en dan altijd in een versie voor jouw beroepsgroep: de kern is hetzelfde, maar casuïstiek, diepgang en professionele grenzen zijn afgestemd op je rol.

Voor wie niet

Skill Of Sleep is niet voor mensen die geen HBO+ opleiding in de zorg hebben. Het is geen verdieping in circadiane problematiek, parasomnieën, comorbiditeit of jeugd; dat zijn de modules Sense en Stages Of Sleep. Module 1 is de voorwaarde voor module 2; wie een aantoonbare CGT-I-basis heeft, kan in overleg instromen bij module 2.

Ook als lezing of keynote

Als lezing: anders kijken naar slapeloosheid, vanuit slaapdruk, tijd in bed en normale nachtelijke waak, voor zorg- en welzijnsorganisaties.

Bekijk Skill Of Sleep als lezing

Verder lezen

Veelgestelde vragen

Goed om te weten

Voor wie is Skill Of Sleep bedoeld?

Voor behandelaren in de ggz en de huisartsenzorg die slapeloosheid gedragsmatig willen leren behandelen. Het is module 1 van de opleiding Science Of Sleep en ook los te volgen, in een versie per beroepsgroep, ook voor huisartsen en fysiotherapeuten.

Is dit een CGT-I-training?

Slaaprestrictie, stimuluscontrole en cognitieve interventies zijn de kern van CGT-I, en Skill Of Sleep leert je ze toepassen en doseren, met de slaapbasis en de verwijscriteria erbij. Circadiane problematiek, parasomnieën, comorbiditeit en jeugd komen in de modules Sense en Stages Of Sleep.

Moet ik eerst iets anders gevolgd hebben?

Nee. Skill Of Sleep is de instap van de opleiding. Module 1 is wel de voorwaarde voor module 2; wie een aantoonbare CGT-I-basis heeft, kan in overleg instromen bij module 2.

Mag een POH-GGZ zelf slaaprestrictie begeleiden?

Ja, bij ongecompliceerde slapeloosheid en met de juiste kennis. Skill Of Sleep leert je de indicatie, de eerste week en de grenzen; bij comorbiditeit of twijfel verwijs je.

Wanneer vindt de module plaats?

Skill Of Sleep is de eerste onderwijsdag van Science Of Sleep, voor de eerste groep op vrijdag 21 mei 2027 op Strijp-Z in Eindhoven. De groep start vier weken eerder, op 23 april, met toegang tot de online leeromgeving, en heeft plek voor maximaal 15 deelnemers. Zet je op de wachtlijst via het formulier onderaan deze pagina, dan krijg je als eerste bericht over de inschrijving. Geen verplichting.

Wat kost Skill Of Sleep?

Een losse module kost € 995, de volledige opleiding met drie onderwijsdagen € 2.495, beide excl. btw, zodat het traject de logische keuze blijft. Bij de opleiding is het eerste jaar licentie inbegrepen; daarna houd je de certificering met een licentie van € 295 per jaar, met onder meer twee supervisiesessies van 90 minuten.

Is Skill Of Sleep er ook als lezing?

Ja. Als lezing van 45 tot 60 minuten legt Merijn uit wat slaaprestrictie is en waarom korter in bed liggen tot minder onrustig wakker liggen leidt, voor zorg- en welzijnsorganisaties en zorgprofessionals. Prijs op aanvraag.

Wachtlijst

Zet me op de wachtlijst voor Skill Of Sleep

Vrijdag 21 mei 2027. Maximaal 15 plekken. Wie op de lijst staat, krijgt als eerste bericht over de inschrijving. Geen verplichting.

Duur: 1 opleidingsdag (module 1)
Wanneer: Vrijdag 21 mei 2027
Plekken: Maximaal 15 plekken
Locatie: Strijp-Z, Eindhoven
Voor wie: Behandelaren in ggz en huisartsenzorg; los ook in een versie per beroepsgroep