Slapen met een hond of kat: wat weten we over huisdieren in de slaapkamer?

Slapen met een hond of kat in de slaapkamer hoeft geen probleem te zijn. Volgens Krahn en collega's van de Mayo Clinic liet 56 procent van de huisdiereigenaren in hun onderzoek het dier in de slaapkamer slapen. Dat onderzoek vond overigens plaats onder patiënten van een slaapkliniek en zegt dus niet hoeveel huisdiereigenaren in het algemeen met hun dier slapen. Slaapmetingen van dezelfde kliniek suggereren dat een hond in de slaapkamer bij gezonde volwassenen niet duidelijk ongunstig hoeft te zijn, terwijl slapen met de hond op het bed gepaard ging met relatief iets langer wakker liggen.

Mensen en honden delen hun nachten al heel lang. Archeologen vonden in Bonn-Oberkassel een hond die ongeveer 14.000 jaar geleden samen met twee mensen werd begraven. Volgens Janssens en collega's wijst de verzorging van deze jonge, zieke hond erop dat er waarschijnlijk al een sterke sociale en mogelijk emotionele band tussen mens en hond bestond.

Hoe de hond bij de mens in bed kwam

De band ontstond mogelijk deels uit voedselbehoefte. Lahtinen en collega's wijzen erop dat veel vroege vindplaatsen met hondenresten in koude streken liggen, waar het menu van mensen grotendeels uit vlees bestond. Hun hypothese is dat mensen in bepaalde periodes meer mager vlees hadden dan ze zelf konden verwerken en dat wolven daarvan konden mee-eten, waardoor een wederzijds voordelige relatie kan zijn ontstaan. Hoe die relatie vervolgens precies uitgroeide tot het in huis nemen van de hond, is niet bekend.

Honden hielpen mensen later onder andere bij jagen en waken. Waken doen ze nu nog steeds, en dat kan een reden zijn waarom sommige mensen een hond in de kamer juist als geruststellend ervaren.

In de slaapkamer waarschijnlijk geen groot probleem

Wat de metingen laten zien

Patel en collega's van de Mayo Clinic maten met bewegingssensoren de slaap van mensen én van hun honden. Het was een kleine studie onder veertig gezonde volwassenen, dus de resultaten moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd.

Een hond ouder dan zes maanden die in de slaapkamer sliep maar buiten het bed, ging samen met een gemiddeld redelijk goede slaapefficiëntie. Omdat er geen groep zonder hond was, kun je hieruit niet concluderen dat een hond helemaal geen invloed op de slaap heeft. Lag de hond op het bed, dan was lagen mensen relatief iets langer wakker.

De verklaring kan eenvoudig zijn: een hond beweegt 's nachts, en beweging kan je slaap verstoren. Het grappige is dat de honden in de slaapkamers van hun baasjes zelf uitstekend sliepen. Als je merkt dat je hond je regelmatig wakker maakt, kan een eigen mand naast het bed dus een logische oplossing zijn.

Net als bij een bedpartner

Dat sluit aan bij wat we van bedpartners in het algemeen weten: meer beweging in bed kan voor meer onderbrekingen zorgen. Bij de Hadza slapen mensen met gemiddeld twee tot drie anderen in de buurt, meestal kinderen en partner, en hun slaap is behoorlijk gefragmenteerd. Daaruit kun je overigens niet afleiden dat samen slapen per definitie slechter is: slaap in natuurlijke omstandigheden is sowieso minder aaneengesloten dan we vaak verwachten. Waarom een partner soms juist gunstig kan zijn, lees je in slaap je beter samen of apart.

Hondenbezit, beweging en slaap

Onderzoek naar hondenbezit en slaap geeft geen eenduidig beeld. Onder volwassenen van ongeveer 59 tot 79 jaar scoorden huisdiereigenaren op sommige slaapmaten iets gunstiger, maar op andere juist niet. Het verband tussen hondenbezit en gemakkelijker inslapen was bovendien zwak.

Een ander onderzoek laat zien dat hondeneigenaren gemiddeld 3,2 kilometer per dag meer wandelden. Ze sliepen ook gemiddeld 53 minuten langer, maar dat verschil was statistisch net niet overtuigend. Bovendien werd de slaap gemeten met een consumentenactiviteitsband, die slaapduur en zeker slaapstadia maar beperkt nauwkeurig meet.

Of de hond zelf de oorzaak is, is dus niet bekend. Actieve mensen kiezen misschien eerder voor een hond, terwijl een hond er omgekeerd ook voor kan zorgen dat je vaker naar buiten gaat. Gezelschap kan daarnaast prettig zijn en mogelijk samenhangen met minder eenzaamheid, maar uit deze studies kun je niet concluderen dat een hond je slaap verlengt. Hoe beweging je kan helpen bij beter slapen, lees je in slaap en sporten.

Geen duidelijk leeftijdseffect

Andere studies vonden weer weinig of zelfs ongunstige verbanden. In een Zweedse studie onder mensen van 50 tot 65 jaar was hondenbezit na correctie voor andere factoren niet duidelijk gerelateerd aan slaapduur of slaapkwaliteit. Katteneigenaren rapporteerden gemiddeld wat vaker een korte slaapduur. In Amerikaanse gegevens vonden wetenschappers dat huisdierbezit samenhing met enkele ongunstige slaapuitkomsten, maar ook dit was observationeel onderzoek: je kunt niet zeggen dat de hond of kat de slaapproblemen veroorzaakte.

De studies verschillen sterk in leeftijd, gezondheid, meetmethode en leefomstandigheden. Daarom is er op dit moment onvoldoende bewijs dat een huisdier bij ouderen gunstig en bij jongere mensen juist ongunstig is voor de slaap. Hoe je slaap met de jaren verandert, lees je in slaap en leeftijd.

En de kat?

Actief rond de schemering

Over katten is veel minder onderzocht dan over honden. Katten zijn niet simpelweg nachtdieren: ze zijn vaak vooral actief rond de schemering en vroege ochtend, maar huiskatten kunnen hun activiteitsritme voor een deel aanpassen aan dat van hun eigenaar.

Soms kan een kat actief worden op momenten waarop jij nog wilt slapen. In de Zweedse studie hing kattenbezit samen met een iets grotere kans op een gerapporteerde slaapduur van minder dan zeven uur. De onderzoekers benadrukken zelf dat dit een beperkte, mogelijk toevallige bevinding is en geen bewijs dat katten slaaptekort veroorzaken. Een kat in de slaapkamer hoeft dus geen probleem te zijn, maar een kat op je hoofdkussen om vier uur 's nachts kan dat natuurlijk wel zijn. Sorry Felix.

Je eigen ervaring telt

Een huisdier kan je slaap dus zowel ondersteunen als verstoren. Vooral je eigen ervaring telt: geeft het dier rust en word je er niet wakker van, dan is er weinig reden tot zorgen. Beweegt je hond of kat veel in bed en word je daar geregeld wakker van, dan kan een eigen slaapplek helpen. De wetenschap is nog te beperkt om daar strengere regels aan te verbinden. Meer over je slaapkamer en wie of wat er naast je ligt, vind je in de hub leefstijl en slaapomgeving.

Ben je ondanks een uitgeslapen hond zelf structureel moe, dan ligt de oorzaak niet automatisch bij het dier. Bespreek aanhoudende slaapproblemen met je huisarts. Dit artikel geeft algemene informatie en leefstijladviezen en vervangt geen medisch advies.