Is slecht slapen slecht voor je hart? Niet elk slaapprobleem is een waarschuwing

Niet elk slaapprobleem is een waarschuwing voor je hart. Toch lees je het bijna wekelijks: zes uur slapen, een middagdutje, na elven naar bed of een streepje licht in de slaapkamer zou je hart beschadigen. Is slecht slapen slecht voor je hart? In de meeste gevallen moet dat met een korrel zout genomen worden, en op één punt moet je juist wel extra alert zijn. Ik loop de bekendste koppen langs en laat zien waar het bewijs dun is en waar het stevig staat.

Zes uur slapen: wat de U-curve wel en niet zegt

Grote overzichtsstudies laten een U-vorm zien. Het risico op hart- en vaatziekten en op overlijden is gemiddeld het laagst rond zeven uur slaap. Het loopt op bij korter én bij langer slapen. Aan de lange kant stijgt het zelfs sneller dan aan de korte kant. Wie acht uur slaapt, heeft in die grafieken ongeveer hetzelfde sterfterisico als iemand die vijf tot vijfenhalf uur slaapt.

Die grafieken tonen een samenhang, geen bewijs dat de slaapduur zelf de oorzaak is. Mensen die ziek zijn, somber zijn of pijn hebben, slapen vaak korter of juist langer, en hebben om die reden ook een hoger risico. Bovendien zegt een gemiddelde niets over jouw slaapbehoefte. Ga dus niet beknibbelen op je nacht omdat zeven uur in een grafiek het gunstigst lijkt, en ga ook niet langer in bed liggen om een specifiek getal te halen. Meer hierover lees je in hoeveel uur slaap heb je echt nodig.

Een dutje en een beroerte

"Dutjes vergroten de kans op een beroerte." Die kop komt uit Brits bevolkingsonderzoek onder ruim 358.000 mensen. Wie bijna dagelijks een dutje deed, kreeg iets vaker hoge bloeddruk en iets vaker een beroerte dan wie nooit dutte.

Dat verband bewijst niet dat het dutje de boosdoener is. Een logische verklaring zou kunnen zijn dat mensen met een onderliggend probleem, zoals slaapapneu, overdag meer slapen én een hoger risico op hart- en vaatziekten hebben. Het vele dutten is dan een signaal, geen oorzaak. Een kort dutje vroeg in de middag is voor een gezonde slaper geen gevaar; hoe je dat slim doet, staat in powernappen: hoe lang en wanneer.

Naar bed tussen tien en elf

Het advies om tussen 22.00 en 23.00 uur te gaan slapen "voor een gezond hart" komt uit één studie. Ruim 100.000 Britten droegen een week lang een bewegingsmeter om de pols. In de jaren daarna kregen de mensen die tussen tien en elf in slaap vielen iets minder vaak hart- en vaatziekten dan vroegere en latere slapers. Het verschil was vooral bij vrouwen te zien.

Eén week meten zegt weinig over hoe iemand jarenlang slaapt. En een late bedtijd hangt samen met veel andere dingen: je werk, je chronotype, hoe laat je eet en hoeveel je beweegt. 22.37 uur is niet ineens het magische tijdstip voor je hart. Regelmaat en een ritme dat zoveel mogelijk bij je eigen biologische klok past, zijn waarschijnlijk belangrijker dan het uur op de wekker.

Een beetje licht in je slaapkamer

In september 2026 ging een studie uit het European Heart Journal rond met de boodschap dat zelfs een klein beetje licht tijdens je slaap je hart verandert. Bij ruim 11.000 mensen werd nachtelijk licht gemeten en drie jaar later een MRI van het hart gemaakt. Mensen met meer nachtelijk licht hadden op die scans kleine verschillen, in de orde van een paar procent.

Er zit een belangrijk detail in. Het licht werd één week gemeten, met een sensor aan de pols. Zo'n sensor meet niet hoeveel licht je ogen bereikt, want je arm ligt geregeld onder het dekbed. Die ene week staat vervolgens model voor iemands blootstelling over jaren. Kortere slaap verklaarde bovendien 24 tot 49 procent van het verband. Mensen met meer licht in de nacht verschillen ook in werktijden, woonomgeving, geluid en inkomen, en daar kun je nooit volledig voor corrigeren.

Mijn advies blijft eenvoudig: maak je slaapkamer goed donker, want dat is goed voor je slaap en je biologische klok. De stap naar "een beetje licht verandert je hart" is wetenschappelijk nog een stuk te groot. Lees ook hoeveel licht heb je nodig om goed te slapen.

Melatonine en hartfalen: hoe een abstract een kop wordt

Eind 2025 kopten nieuwssites dat melatonine het risico op hartfalen vergroot. De bron was een analyse van de dossiers van ruim 130.000 volwassenen met slapeloosheid. Wie langer dan een jaar melatonine gebruikte, kreeg 90 procent vaker de diagnose hartfalen.

Dat klinkt heftig, maar kijk naar waar de berichtgeving vandaan kwam: een voorlopige samenvatting voor een congres. Het was observationeel onderzoek, met gegevens uit landen met verschillende regels voor voorschrijven. Zelfgekochte melatonine telde niet mee. Hoe ernstig de slapeloosheid was, en of er stress, psychische klachten of slaapapneu meespeelden, was niet bekend. Mensen die jarenlang melatonine krijgen voorgeschreven, zijn waarschijnlijk niet dezelfde mensen als degenen die het niet krijgen.

Zo wordt een observatie in een paar dagen een stevige gezondheidsclaim. Dat neemt niet weg dat melatonine geen snoepje is. Wanneer het wel zinvol is, lees je in helpt melatonine echt.

Waar het bewijs steviger is: slaapapneu

Bij obstructieve slaapapneu raakt de bovenste luchtweg tijdens de slaap telkens gedeeltelijk of volledig afgesloten. Slaapapneu is iets wezenlijk anders dan wakker liggen of af en toe slecht slapen. Slaapapneu hangt samen met verschillende hart- en vaatziekten, waaronder hoge bloeddruk, boezemfibrilleren, hartfalen en beroerte.

En slapeloosheid?

Voor slapeloosheid is het verband met hart- en vaatziekten veel onduidelijker, zeker als onderzoekers corrigeren voor verstorende factoren zoals somberheid, medicijngebruik en andere ziekten. Die uitkomst is geruststellend voor iedereen die wakker ligt van de gedachte dat wakker liggen gevaarlijk is. Die angst verstoort je slaap meer dan de korte nacht zelf, zoals ik uitleg in is slecht slapen ongezond.

Sterk en zwak bewijs naast elkaar

Minder sterk: slaapduur, dutjes, bedtijd, nachtelijk licht en melatonine. Veel van dit bewijs komt uit observationeel bevolkingsonderzoek, vaak met vragenlijsten of relatief korte meetperiodes. Daardoor blijven andere verklaringen mogelijk, en samenhang is niet hetzelfde als een oorzaak-gevolgrelatie.

Sterker onderbouwd is de relatie met slaapapneu. Daarbij zijn verschillende plausibele mechanismen goed beschreven, zoals herhaalde zuurstofdalingen, schommelingen in druk in de borstkas en activatie van het autonome zenuwstelsel. Slaapapneu komt bovendien relatief vaak voor bij mensen met hart- en vaatziekten.

Hoe je zelf het verschil ziet tussen die twee soorten onderzoek, lees je in hoe lees je een slaaponderzoek.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Ga naar je huisarts als je hevig snurkt en je partner regelmatig ademstops bemerkt, als je 's nachts naar adem hapt of als je overdag opvallend slaperig bent terwijl je voldoende gelegenheid hebt om te slapen. Een bezoek aan de huisarts is extra relevant wanneer je bijvoorbeeld moeilijk behandelbare hoge bloeddruk of terugkerend boezemfibrilleren hebt. Meer signalen lees je in wanneer is snurken slaapapneu.

Heb je geen van die signalen en slaap je soms kort, doe je een dutje of lig je pas om half twaalf in bed? Een korte nacht, een dutje of een late bedtijd is op zichzelf niet meteen reden om je zorgen te maken over je hart.

Dit artikel geeft algemene informatie en leefstijladviezen en vervangt geen medisch advies. Heb je een hartaandoening of maak je je zorgen over je slaap? Bespreek het met je huisarts of specialist.